Tính theo chuẩn Liên Hợp Quốc, hiện nay câu hỏi có bao nhiêu nước trên thế giới có câu trả lời chính thức là 195 quốc gia độc lập. Con số này gồm 193 quốc gia thành viên đầy đủ và 2 quốc gia giữ quy chế quan sát viên là Tòa thánh Vatican cùng Nhà nước Palestine.

Sự chênh lệch về số lượng quốc gia ở các tài liệu khác nhau bắt nguồn từ tiêu chí công nhận ngoại giao và chính trị quốc tế. Dưới đây là thống kê chi tiết theo quy chuẩn Liên Hợp Quốc, sự phân bổ theo châu lục cùng các trường hợp đặc biệt.
Số lượng quốc gia theo tiêu chuẩn Liên Hợp Quốc
Liên Hợp Quốc là tổ chức quốc tế lớn nhất hiện nay và đóng vai trò làm thước đo pháp lý phổ biến nhất cho việc công nhận một quốc gia có chủ quyền. Để được công nhận là một quốc gia theo hệ thống này, một thực thể phải đáp ứng quy chế thành viên hoặc quan sát viên thường trực.

- 193 quốc gia thành viên: Những nhà nước có đầy đủ quyền biểu quyết tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.
- 2 quốc gia quan sát viên: Tòa thánh Vatican (nhà nước độc lập nhỏ nhất thế giới) và Nhà nước Palestine. Cả hai thực thể này được LHQ công nhận tư cách quốc gia nhưng không có quyền bỏ phiếu tại Đại hội đồng.
Số lượng quốc gia phân bổ theo từng châu lục
Nếu tính theo 195 quốc gia được Liên Hợp Quốc công nhận, số lượng phân bổ trên các châu lục địa lý được tính toán cụ thể nhằm tránh sự trùng lặp ở các quốc gia nằm trên cả hai lục địa.

| Châu lục | Số quốc gia độc lập | Ghi chú đặc thù |
|---|---|---|
| Châu Phi | 54 | Lục địa có nhiều quốc gia độc lập nhất thế giới |
| Châu Á | 48 | Bao gồm Nhà nước Palestine, không tính các vùng lãnh thổ tự xưng |
| Châu Âu | 44 | Bao gồm Tòa thánh Vatican |
| Châu Mỹ | 35 | Bao gồm toàn bộ khu vực Bắc Mỹ, Trung Mỹ, Caribe và Nam Mỹ |
| Châu Đại Dương | 14 | Bao gồm Australia, New Zealand và các đảo quốc Thái Bình Dương |
| Châu Nam Cực | 0 | Chỉ có các trạm nghiên cứu khoa học theo Hiệp ước Nam Cực |
Vì sao một số danh sách đưa ra con số trên 200 quốc gia?
Nhiều tổ chức thể thao, kinh tế hoặc chính trị quốc tế có cách định nghĩa và tiêu chí xét duyệt thành viên riêng, dẫn đến việc danh sách thường vượt mốc 195 quốc gia của Liên Hợp Quốc.

Chẳng hạn, Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) công nhận 206 Ủy ban Olympic quốc gia, trong khi Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) có tới 211 liên đoàn thành viên. Những tổ chức này chấp nhận cả các vùng lãnh thổ hải ngoại hoặc vùng tự trị như Puerto Rico, Quần đảo Cook, Bermuda, Guam, Hong Kong tham gia thi đấu độc lập.
Ngoài ra, trên thế giới tồn tại một số thực thể có chính quyền, quân đội và lãnh thổ thực tế nhưng chưa được Liên Hợp Quốc công nhận đầy đủ vì lý do tranh chấp chủ quyền hoặc ngoại giao phức tạp.
Tiêu chuẩn cấu thành một quốc gia có chủ quyền
Về mặt luật pháp quốc tế, tiêu chuẩn xác định một quốc gia được dựa trên Công ước Montevideo về Quyền và Nghĩa vụ của các Quốc gia ký kết năm 1933.

- Dân cư thường trực: Có cộng đồng dân cư sinh sống ổn định, không phải nhóm người cư trú tạm thời.
- Lãnh thổ xác định: Có đường biên giới ranh giới rõ ràng trên đất liền, vùng trời và vùng biển (nếu giáp biển).
- Chính phủ có thẩm quyền: Có bộ máy quản lý điều hành các hoạt động kinh tế, xã hội và an ninh trật tự trên lãnh thổ đó.
- Năng lực thiết lập quan hệ quốc tế: Khả năng độc lập ký kết hiệp ước ngoại giao và thương mại với các quốc gia khác.
Các trường hợp địa lý và chủ quyền đặc biệt trên thế giới
Thế giới có những quốc gia sở hữu đặc điểm địa lý và quy chế chính trị rất đặc thù mà người tìm hiểu địa lý thường quan tâm khi thống kê danh sách các nước.

Điển hình là các quốc gia nội lục nằm trọn vẹn bên trong lãnh thổ của một quốc gia duy nhất. Hai ví dụ nổi tiếng nhất nằm tại châu Âu là Vatican và San Marino, đều nằm trọn trong địa giới nước Italy. Tại châu Phi, Vương quốc Lesotho cũng là quốc gia có toàn bộ đường biên giới nằm khép kín bên trong Nam Phi.
