Tóm tắt chuyện người con gái Nam Xương: Vũ Nương (Vũ Thị Thiết) lấy Trương Sinh, chồng đi lính, ở nhà nuôi mẹ chồng và con. Đêm con hỏi “cha đâu”, nàng chỉ cái bóng mình trên vách nói là cha. Trương Sinh về, con kể, chàng nghi oan, nàng gieo mình xuống Hoàng Giang. Nỗi oan sau được giải.
Vũ Nương sống lại trong lời kể của người xưa, nhưng nỗi oan của nàng lại bắt đầu từ một câu trả lời rất ngây thơ của đứa trẻ. Phần dưới tóm tắt đủ để học thuộc, kèm vài chi tiết dễ nhầm khi làm bài.
Tóm tắt Chuyện người con gái Nam Xương ngắn nhất
Vũ Nương là người con gái đẹp, đức hạnh, quê ở Nam Xương, lấy Trương Sinh — con nhà hào phú nhưng ít học, đa nghi. Khi Trương Sinh phải đi lính giữ biên ải, nàng ở nhà một mình nuôi mẹ già và con nhỏ, chăm mẹ chồng đến khi bà mất, lo ma chay chu toàn.
Để dỗ con trai nhớ cha, mỗi tối Vũ Nương chỉ cái bóng mình in trên vách và nói đó là cha. Khi Trương Sinh trở về, đứa con nói: “Ông cũng lại đây, cha tôi đêm nào cũng đến”. Câu nói trẻ thơ khiến Trương Sinh nổi giận, buộc vợ vào tội thất tiết. Vũ Nương phân trần không được, bèn gieo mình xuống bến Hoàng Giang, xin dòng nước chứng minh tấm lòng trong sạch.
Cuối truyện, một đêm đứa con chỉ bóng cha trên vách và nói “cha nó đấy”, Trương Sinh mới hiểu nỗi oan của vợ. Được Phan Lang — người cùng làng sống sót từ thủy cung — chuyển lời, Vũ Nương hiện về giữa dòng sông trên kiệu hoa, nói lời đa tạ rồi biến mất, không thể trở lại nhân gian.
Thông tin tác phẩm và tác giả
Truyện thuộc tập Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ, tập truyện chữ Hán thế kỷ XVI, gồm các truyện truyền kỳ viết theo lối văn kết hợp yếu tố hiện thực và yếu tố hoang đường. Nguyễn Dữ sống khoảng nửa đầu thế kỷ XVI, từng ra làm quan rồi lui về ở ẩn — hoàn cảnh đó giải thích vì sao truyện vừa cảm thương người phụ nữ vừa phảng phất phê phán thời cuộc.
Diễn biến truyện theo trình tự
Chuỗi sự việc dưới đây dùng khi cần kể lại theo thứ tự, khác với bản tóm tắt rút gọn phía trên.
- Vũ Nương kết duyên Trương Sinh; sinh một con trai đặt tên Đản.
- Trương Sinh đi lính; Vũ Nương ở nhà sinh con, phụng dưỡng mẹ chồng.
- Mẹ chồng ốm nặng rồi mất; Vũ Nương lo liệu ma chay.
- Mỗi đêm chỉ bóng mình trên vách, dỗ con bằng hình ảnh cha.
- Trương Sinh về, nghe con kể, nghi vợ, mắng nhiếc, đuổi đi.
- Vũ Nương ra bến Hoàng Giang than khóc rồi gieo mình tự vẫn.
- Đêm sau, đứa con chỉ lại cái bóng; Trương Sinh tỉnh ngộ nhưng đã muộn.
- Phan Lang lạc xuống thủy cung, gặp Vũ Nương, được nàng nhờ chuyển lời.
- Trương Sinh lập đàn giải oan; Vũ Nương hiện lên, nói lời từ biệt rồi mất hút.
Ý nghĩa nội dung và nghệ thuật
Nội dung: truyện ngợi ca phẩm hạnh và tố cáo thế lực chà đạp người phụ nữ — cụ thể là chế độ nam quyền, trọng nam khinh nữ, chiến tranh phi nghĩa chia cắt gia đình. Nghệ thuật: xây dựng xung đột đến cao trào rồi lật lại bằng một chi tiết bất ngờ; kết hợp yếu tố kỳ ảo (thủy cung, kiệu hoa) với chi tiết đời thường (cái bóng, câu nói của trẻ) để vừa cảm thương vừa phê phán.
Chi tiết dễ nhầm khi làm bài
Vài chi tiết hay bị lẫn khi viết bài kiểm tra về tác phẩm này.
- Tên nhân vật: Vũ Thị Thiết, biệt danh Vũ Nương (không viết thành “Vũ Thị” hay “Nguyễn Nương”).
- Tên con: Trương Đản — trong một số bản dịch còn gọi là “Đản”.
- Người chuyển lời Vũ Nương là Phan Lang, không phải Trương Sinh.
- Cái bóng là chi tiết quan trọng nhất: hiểu đúng thì uẩn khúc được gỡ; hiểu sai dễ dẫn tới kết luận nàng “có lỗi”.
- Chi tiết đứa con nói “cha tôi đêm nào cũng đến” là lời trẻ thơ, không phải chứng cứ ngoại tình.
- Truyện nguyên tác viết bằng chữ Hán; bản đang học là bản dịch, nên không trích câu văn như thể trích nguyên tác.

